Dia's converteren naar VCD2.0

Wat vooraf ging Een projectiescherm en diaprojector van de zolder afhalen. Met rammelende diadozen de trap af. Kamer verduisteren, diaprojector aan en de eerste slede erin. Sublieme kwaliteit maar vooral nostalgie. Onze kinderen in 1981. Dan de eerste vastgelopen dia ..... Dat moet eenvoudiger kunnen. Vijftien jaar geleden al alle dia's op VHS gezet, met matig (slecht) resultaat. De dia's zijn veel te contrastrijk voor een goede VHS opname. De "ploppende" dia's springen heen en weer tussen scherp en onscherp. Nee dat was het ook niet. Enkele jaren geleden had ik al het idee om alle dia's te scannen en JPG-tjes van te maken. Samen met mijn zoon kochten wij een scanner die ook dia's kon scannen. Niettemin was ik nog niet helemaal overtuigd. Ook al had ik alles ge-scanned en netjes op de PC staan, dan nog moest de hele familie mee naar de "computerkamer" om zich rond mijn monitortje te scharen (staande, want voor meerdere stoelen is geen plaats). Na het opstarten van Windows en enkele magische handelingen met software Irfan View loopt de presentatie! Na 10 minuten verslapt de aandacht; niet wegens interesse aan de plaatjes, maar meer de onconfortablele kijkpositie. Ook niet erg succesvol dus. Bij de aanschaf van een nieuwe brander werd Nero 5.5 meegeleverd en hier kun je ook VCD's mee maken ?!?!? Nu wordt het pas interessant! De dia's kunnen op de TV vertoond worden (als je er een goede DVD speler op hebt aangesloten). Hoewel deze site voornamelijk over dia's gaat, is het natuurlijk buiten het scannen van dia's, ook verder van toepassing op "normale" scans en jpg-tjes. Een kanttekening over de resolutie Een originele dia heeft een formaat van ~37 * 24 mm (verhouding 3:2) en blijkbaar meer dan 20 miljoen pixels (?). Na het scannen en de definitieve opslag in jpg formaat komen wij uit op een maximaal formaat van 1710 * 1140 pixels (verhouding 3:2) bij 300 dpi (118 pixels/cm). De print afmetingen zijn 14.478 * 9.652 cm. Kortom, een foto afdruk van 15 * 10 cm. Op de Hema Website, waar ik soms mijn foto's laat afdrukken en op CD zetten, wordt bij een afdruk van 10 * 15 cm een beeldformaat van 1200 * 1800 met 300 dpi gebruikt met een jpg compressiefactor van maximaal 8. Hier zitten wij dus met onze instellingen heel dicht in de buurt. (zie het hoofdstuk Scannen) Wij zijn er echter nog niet. Onze televisie heeft ~640 * 480 pixels (verhouding 4:3) met ca 72 dpi. Veel minder resolutie dus. Omdat de beeldverhouding niet gelijk is, namelijk 3:2 moet geprojecteerd worden op een 4:3 scherm. Er ontaat dus altijd een zwarte rand aan de boven/onderkant kant, of er valt beeldinformatie aan de zijkant af. Dit wordt nog erger als onze dia's rechtop staan. Het gevolg is of een brede zwarte rand aan de zijkanten, of er mist veel beeldinformatie aan de boven en onderkant. Welke oplossing er uiteindelijk gekozen wordt hangt af van het programma wat U gaat kiezen om de dia's op (S)VCD te zetten. Natuurlijk kan het nog erger; als er geen correct beeldformaat wordt aangeleverd, kan het uiteindelijke programma het beeld niet-lineair gaan samendrukken waardoor de oorspronkelijke beeldverhouding helemaal zoek is. Hoewel het inmiddels duidelijk mag zijn dat er aardig aan het oplossend vermogen van de oorspronkelijke dia geknabbeld wordt, valt het uiteindelijke resultaat heel erg mee. Indien U het eens in detail wil bestuderen, vindt U bij VCD imager een uitgebreide uitleg in het Engels. Op Internet is veel info te vinden, maar let erop dat U zoekt bij "still pictures" en het PAL system (ipv NTSC). De scanner De scanner is een USB - Hp scanjet 5470c met XPA optie. Dit is een houder waar dia's en een externe lichtbron in passen. De deksel blijft open staan (of kan verwijderd worden) en de houder past op de glasplaat. Volgens de tekening op de diahouder moeten dia's (zonder raampje) met de bolle kant naar boven (naar de lichtbron) in het houdertje geschoven worden. Deze houder wordt op zijn beurt weer in de lichtbron geschoven. Ingeraamde dia's kunnen direct in de lichtbron geschoven worden ......... mits het raampje niet te dik is. Bijna al mijn dia's zitten in te dikke plastic raampjes ..... De raampjes hebben een klik verbinding die alleen met een kleine scherpe schroevendraaier opengebroken kunnen worden. Na jaren in het raampje gezeten te hebben, zijn de dia's supervlak en is er geen bolle kant meer aan te ontdekken. Gelukkig staat er tekst op de randen van de dia's; merknaam en/of volgnummer. Deze tekst moet er leesbaar ingeschoven worden. Als men dit consequent doet, is men er zeker van dat gescande dia's niet gespiegeld zijn. Bij vertrouwde opnamen kan men dit met een fotobewerkingsprogramma wel weer corrigeren, maar bij oudere opnames en bijvoorbeeld landschappen is men er vaak niet zeker van. Fabrieks-ingeraamde dia's zoals kartonnen raampjes van Kodak, moesten met de Kodak tekst naar beneden (onleesbaar). De scanner, achtergrond verlichting en dia houder     Scannen Dan is het eindelijk zover, wij gaan scannen. Na wat experimenteren met vergrotingsfactor and resolutie kies ik een vergrotingsfactor van 400 en een resolutie van 300. Een vergrotingsfactor van 400 brengt de scan naar een standaard foto afdruk formaat van 15 * 10 cm. De resolutie is een compromis tussen scan-tijd en acceptablele plaatjes. Bij het verhogen van de resolutie gaat de scan-tijd drastisch omhoog. Met de gebruikte instellingen is de echte scan-tijd van vier dia's ca 4 minuten. Eerst een pre-scan maken heeft wel de voorkeur; men kan dan direct zien of de dia's in de houder niet verschoven zijn. Na de pre-scan omkadert men de dia's met **** en geeft een filenaam. Mijn filenaam wordt de naam van de volgnummers. Dus de vier dia's 00, 01, 02 en 03 wordt in filenaam 00_03.jpg opgeslagen. Dit heeft tot voordeel dat er een relatie blijft bestaan tussen de dia's en de scan. Onder de opies van JPG wordt gekozen voor de laagste compressie, dus de hoogste kwaliteit. Een nadeel is de grootte van de files, maar dat kan met de huidige disk drives geen probleem zijn. Bewerken Na de gehele serie gescand te hebben, moeten de vier dia's van elkaar gescheiden en gecorrigeerd worden. Hier gebruik ik Paintshop 7.0 voor. We openen het eerste file, 00_03.jpg. Vervolgens zoomen we in totdat een van de vier dia's volledig op de monitor past. Dan selecteren we de Crop functie en omkaderen de eerste dia. Dubbelklikken en het eerste plaatje staat op het scherm. Mogelijk ligt de dia op z'n zij of op z'n kop. Dit keren we om met Image - Rotate. Let erop dat het plaatje in een keer goed geplaatst wordt; meerdere keren achter elkaar roteren verslechtert de kwaliteit (#1). Gebruik de Undo knop om terug te gaan naar het origineel . Vervolgens gebruiken we Effects - Enhance Photo - Automatic Contrast Enhancement . Hier komen we in drie menu's. Het Bias menu met Lighter, Neutral, Darker wordt het meest gebruikt op Neutral. Strength laten we overwegend op Normal staan. Appearance staat overwegend op Neutral; bij een enkele dia die wat korrelig dreigt te worden kan men Flat proberen. Sporadisch maak ik gebruik van Effects - Enhance Photo - Automatic Colour Balance. Natuurlijk biedt Paintshop een hoeveelheid aan correctie mogelijkheden, maar persoonlijk hou ik het plaatje zo origineel mogelijk en gebruik geen enkele andere functie; zeker geen Effects - Sharpen. Indien tevreden slaan we het eerste plaatje op als 00.jpg met de optie Compression Factor op 7. Dit brengt de filegrootte tot redelijke proporties terug. Niettemin is de opgeslagen resolutie groot genoeg dat het plaatje een tweede keer zonder verliezen bewerkt kan worden. Nadat alle plaatjes gescheiden zijn, kunnen de originele (vier dia's in een file) weggegooid worden, want die hebben we niet meer nodig. Voor de zekerheid maken we nu eerst een backup van onze jpg-originelen, bij voorkeur op CD zodat ze te allen tijde nog eens bewerkt kunnen worden. (#1) Voor details zie de website van Mardiweb in het Engels, hoofdstuk Rotate. Conversie en Branden Ondertussen is er op Internet druk gezocht naar software om een VCD te maken. Keuze te over, dus enkele programma's gedownload. Let op: veel downloads hebben hun beperkingen, bijv een tijdslimiet of een maximaal aantal plaatjes. Uiteindelijk blijven er van mijn selectie twee over (mogelijk zijn er nog betere); Nero 5.5 (of hoger) en Ulead DVD pictureshow 1.0 Nero is een brander programma dat (S)VCD ondersteunt and Ulead Pictureshow een VCD2.0 programma voor "still pictures" met eigen brander driver. In beide paketten kunnen de plaatjes zonder meer worden ingelezen en worden de plaatjes verkleint zodat ze op het TV scherm passen. Bij Nero kies ik voor VCD (#2). Ulead slaat de plaatjes automatisch op als VCD2.0 Vergeet in beide pakketten niet het PAL systeem te kiezen. Ook kan de tijd ingesteld worden hoe lang een plaatje getoond moet worden. Zelf vind ik 7 seconden een mooie tijd. Nero gooit alle plaatjes in een menu (ik heb nog niet ontdekt hoe ik meedere menu's kan aanmaken) en gaat aan het werk. Afhankelijk van het aantal plaatjes kan dit wel enige tijd in beslag nemen. Na enige tijd spuugt Nero een beschreven CD-tje eruit en kan het resultaat bekeken worden. Voor Ulead geldt eigenlijk hetzelfde, maar biedt de mogelijkheid om menu's aan te maken. Zo kan men elke serie plaatjes in een eigen "folder" stoppen, wat wel zo handig is bij de uiteindelijke presentatie. Op WeetHet - DVD Pictureshow wordt een uitgebreide uitleg over het gebruik van dit pakket gegeven. Op de site van Peter den Bak staat een testbeeld programma. Hier heb ik gebruik van gemaakt om testbeelden met diverse afmetingen te maken. Deze voorbeelden kunt U hier downloaden Het is een ZIP file van 1.3 Mb. Het bestaat uit meerdere testbeelden, op maat gebracht met een turkooise omkadering (indien nodig). Let op, de afmeting van de testbeelden is dus inclusief de omkadering, niet alleen het testbeeld. (#2) SVCD en VCD hebben een verschillend format. Niettemin is voor "still pictures" de resolutie blijkbaar hetzelfde, waardoor men net zo goed voor VCD kan kiezen. DVD spelers Niet elke DVD speler draait VCD's; nog minder draaien SVCD's. Maak dus altijd eerst een proef VCD met enkele plaatjes voordat er veel tijd in de hele serie gestoken gaat worden. Bij de meeste pakketten worden de plaatjes bij "still video" (niet bewegende video's - dus dia's) verkleint tot ~704 * 576 pixels voor zowel VCD als SVCD. Dit in tegenstelling tot VCD video, waar de resolutie aanzienlijk lager ligt. Magix Foto's op CD en DVD biedt de mogelijkheid om "animated transitions" te maken. Dit wordt echter als bewegend plaatje (mpeg1) opgeslagen en heeft een lage resolutie. De CD is gebrand en kan bekeken worden op de TV. Eerst maar afwachten of de DVD speler de CD "slikt". Zo ja, staat het eerste plaatje nu op het scherm. Nu testen we de functie "volgende" en "vorige" plaatje op de afstand bediening. Een groot aantal knoppen zullen hun functie verloren hebben en niet meer reageren. Vervolgens testen we de mogelijkheid om bijv naar plaatje 25 te springen of het menu aan te roepen. De meeste DVD spelers gaan niet verder dan - 99 -. Kortom, afhankelijk van het gekozen brander programma, kunt U maximaal naar plaatje of menu 99 springen. Mijn voorkeur gaat uit naar een menu structuur, waarbij in elk menu een serie plaatjes opgeslagen worden. Zodra het menu gekozen is, begint de presentatie te lopen. Indien de presentatie draait, kan besloten worden om alle plaatjes te branden. Of toch nog niet ....... Menu's Bij Ulead DVD pictureshow wordt van de eerste dia (van elke serie) een thumbnail gemaakt en die verschijnt in het menu op de tv. Als U dus 5 fotorolletjes van 36 opnamen op CD wil zetten, zou U elk rolletje in een apart menu kunnen zetten en krijgt men dus 5 thumbnail menu's. Deze menu's kunnen met de remote control (cijfers) worden opgeroepen. Meestal biedt de remote control niet meer dan 2 posities, dus er kunnen maximaal 99 menu's aangeroepen worden. Als de keuze eenmaal gemaakt is, gaat de show lopen en kan alleen maar onderbroken worden met de "stop" toets, waarna weer teruggekeert wordt naar het begin menu. Het is niet mogelijk om binnen een lopende show te springen via de remote control. Vanwege de limiet van twee posities op de remote control zou het toch niet mogelijk zijn om naar een dia hoger dan 99 te springen. Meer details Voor diegene die nog tijd over heeft of er nog extra tijd in wil stoppen, kan het uiteindelijke resultaat nog wat beter. Omdat de plaatjes verkleint worden naar het formaat van de TV, blijft er een zwarte rand staan aan de boven/onderkant of de beide zijkanten. Ook is het vaak niet nodig dat de gehele dia veroond wordt. Een gedeelte zou eigenlijk veel mooier zijn en de resolutie te goede komen. Na enig speurwerk blijkt dat het opgeslagen formaat 704 * 576 is. Bij Ulead blijven er aan de zijkanten een smalle zwarte rand staan, en na de zoveelste test CD besluit ik om de dia's te verkleinen (of uit te knippen) naar 720 * 576 pixels en eventueel nog wat beeld correctie toe te passen. Het doel is dus een beeldvullend plaatje te maken, indien mogelijk zonder zwarte randen en alleen het interessante gedeelte eruit te knippen, zodat de resolutie van dit gedeelte zo groot mogelijk blijft. We laden onze serie jpg-tjes weer in Paintshop 7.0 en gaan aan de slag. Horizontale (landscape) plaatjes Deze zijn het makkelijkst omdat de TV ook een landscape beeld heeft. Allereerst stellen we de Crop waarden in. Dubbelklikken op het Crop icoon (bij veel mensen is deze functie onbekend) en er verschijnt het volgende menu: We stellen Left in op 0, Right op 720, Top op 0 en Bottom op 576. Na bevestiging van OK staat het selectievenster in ons plaatje. Dit venster kan over het hele plaatje geschoven worden. Indien het onderwerp zich binnen het kader bevindt, dubbelklikken en daat staat het. Het is echter waarschijnlijker dat het onderwerp te groot is. We gaan dus NIET de settings van het Crop venster wijzigen, maar gebruiken de Undo knop en gaan het plaatje verkleinen met Image - Resize - Percentage of Original en vullen hier bijv 70% in. Na bevestiging met OK dubbelklikken we opnieuw op de Crop functie. Als het goed is, staat in het midden nog de tekst "Current Size 720 * 576" en vervolgens op OK. Het venster kan opnieuw over het plaatje heen en weer bewogen worden en misschien past Uw onderwerp nu helemaal in het kader. Dubbelklikken dan maar. Past het er nog niet in dan kunnen we waarschijnlijk nog iets verder verkleinen (na Undo te hebben toegepast). De maximale verkleining krijgt U door te kiezen: Image - Resize - Pixel Size - Height en bij Height 576 in te vullen, gevolgd door OK. Vervolgens weer dubbelklikken op Crop en OK. Het kader kan nu niet meer omhoog/omlaag bewogen worden omdat deze waarden gelijk zijn (576). Alleen in de breedte kan nog geschoven worden. Kies een gunstige positie, OK en het plaatje heeft het goede formaat. Zelf pas ik hierna uiteindelijk Effects - Sharpen - Sharpen more toe. Tenslotte File - Save (copy) as - filename.jpg met de Compression Factor op 7. Het eerste plaatje is klaar. Verticale (portrait) plaatjes Dit is iets bewerkelijker omdar een portrait plaatje op een landscape TV vertoond moet worden. We dubbelklikken weer op de Crop functie en kijken of ons kader rond het gewenste object valt. Zo ja, dubbelkikken en klaar. Zo nee, gaan we eerst verkleinen met Image - Resize - Pixel Size - Width en bij Width 720 in te vullen, gevolgd door OK. Vervolgens weer dubbelklikken op Crop en OK. Het kader kan nu niet meer naar links of rechts bewogen worden omdat deze waarden gelijk zijn (720). Alleen in de hoogte kan nog geschoven worden. Kies een gunstige positie, OK en het plaatje heeft het goede formaat? Misschien. Omdat het hier een portrait betreft, staat het onderwerp er waarschijnlijk in de lengte op. Bij een staande persoon zou nu waarschijnlijk alles onder het middenrif ontbreken. Wilt U dat er ook op, dan ontkomen we er niet aan om zwarte zijbalken te creeeren. Dit gaat als volgt. Eerst met Undo terug naar het origineel. Dan naar Image - Add Borders. Top en Bottom zetten we op 0 en Left en Right op 100, gevolgd door OK. Dan verkleinen met Image - Resize - Pixel Size - Width en bij Width 720 laten staan, gevolgd door OK. Vervolgens weer dubbelklikken op Crop en OK. Ah, er kan nu al meer in de lengte op. Is dit echter nog niet genoeg, dan weer Undo naar het origineel en het geheel herhalen, echter met Left en Right bordersize op bijv. (bij voorkeur niet meer dan) 300. Met deze kunstgreep kunnen we zelf de verhouding bepalen tussen de twee zwarte zijbalken en de (verticale) inhoud van ons plaatje. Indien gewenst weer Effects - Sharpen - Sharpen more en File - Save (copy) as - filename.jpg met de Compression Factor op 7. Hier enkele voorbeelden met het Crop venster op 720 * 576: Links boven - landscape - origineel Rechts boven - portrait - origineel Links onder - landscape - verkleind naar 60% Rechts onder - portrait - border size 300 toegevoegd Een kanttekening over de Compressie Factor De gebruikte compressie factor van 7 bij het opslaan van jpg-tjes wordt bewust vrij laag gekozen, zodat er zonder zichtbare verliezen nog bewerkingen gedaan kunnen worden. De factor van 7 is in de eerste plaats bepaald door kritisch naar de opgeslagen plaatjes te kijken, waaruit blijkt dat factoren groter dan 10 langzaamaan zichtbare verliezen vertonen. Verder is ook gekeken naar de file grootte van digitale camera's. Plaatjes van 1600 * 1200 nemen ongeveer 650Kb in beslag. Bij onze plaatjes van ~1710 * 1140 en een compressiefactor van 7 komen wij op een file grootte van ongeveer 850Kb. We zitten dus "in de buurt". Om zo weinig mogelijk verliezen te hebben, handhaven we de compressie factor van 7 dus ook in onze uiteindelijke plaatjes van 720 * 576. Overigens geeft een factor van 20 prima resultaat voor website plaatjes. Deze site biedt informatie gebaseerd op ervaringen opgedaan tijdens de conversie van dia's en plaatjes naar VCD. De auteur is niet aansprakelijk voor fouten en/of onvolkomenheden. Indien U vragen of nadere informatie heeft, schrijf dan naar: Jos Storken

Gebruiksregels / Disclaimer	© HeRiAn 2002-2003